|
فدرالیسم چیست؟
هدایت
سلطان زاده
کثرت گرائی (plurality)
که خود را به وحدت (unity
) کاهش ندهد، چیزی جز آشفتگی نیست
. وحدتی که نتیجه کثرت گرائی نباشد، تنها ستمگری
است .
Pascal : Pensee.(1958.p.261)
مقدمه:
همه سیستم های
سیاسی ایکه انسان درلحظه معینی از زمان بدان می
اندیشد همانند آدمی فرزند زمانه خود است، و خواه
نا خواه باز تاب محیط تاریخی ویژه ایست که در آن
بسر می برد. از اینرو هیچ سیستم سیاسی ای نیست که
بنحوی، بیان زندگی نامه زمانه خود نبوده ودر عین
حال، درجه ای از عامیت تاریخی و جهان گرائی (
universalism
)
در آن وجود نداشته باشد.
در دنیای امروز، ایده فدرالیسم،
از اهمیت برجسته ای در تئوری سیاسی برای پیوند
دادن صلح آمیز کثرت گرائی تنوع ملی، قومی،
فرهنگی، زبانی و مذهبی در جهان، با داشتن دولتی
کارا و درعین حال یکپارچه ونه متمرکز، ایفاء
میکند.
ایده دولت- ملت و سازمان سیاسی
متعاقب آن که بعد از انقلاب فرانسه در اروپا و
سپس در دیگر نقاط جهان شکل گرفت، اکنون از دو
زاویه در معرض فشار جدی قرار گرفته است. نخست،
فرایند اقتصاد جهانی و جهانی شدن اقتصاد، نیروهای
اقتصادی و سیاسی گریز از مرکز را از طریق یک
دنیای فرا ملی و نهاد های فراملی، نظیر ادغام های
منطقه ای اقتصاد های ملی( اتحادیه اروپا، نفتا )،
بانک جهانی، صندوق بین المللی پول، سازمان تجارت
جهانی، قراداد های مختلف بین المللی و غیره، تقویت
کرده است. این فشار، چه بر دولت- ملت های بز رگ و
چه بر دولت- ملت های کوچک، البته نه بیک اندازه،
اثر میگذارد.
دوم، فشار محلی بر دولت- ملت
ها برای باز یابی هویت ملی و حق تعیین سرنوشت
برای آند سته از ملیت هائی که با سلطه سیاسی،
فرهنگی و اقتصادی یک ملیت بر آنها، حقوق سیاسی و
فر هنگی آنان نا دیده گرفته شده است. ایران نیز از
این فشار دوگانه در امان نبوده است، بویژه آنکه
ستم ملی مستقیم مرکز بر ملیت های غیر حاکم، ضریب
چنین فشاری را افزایش میدهد.
این سلطه ملیتی بر ملیت های
دیگر، در بین سیاستمداران و افکار عمومی بسیاری از
روشنفکران چنان جا افتاده است که، آنرا کاملا یک
امر عادی تلقی میکنند، گوئی که، جز این بودی عجب
بودی. حتی بسیاری از کسانی که خود را دموکرات ویا
مدافع حقوق بشر میدانند، افق ذهنی آنان در دیدن
این بی حقی ها متوقف میشود.
نمیتوان امروز،
یک کشور چند ملیتی
را
پیدا کرد که دولت- ملت در آن بر سلطه سیاسی و
فرهنگی ملیتی معین استوار بوده و نابرابری
اقتصادی، سیاسی و فرهنگی در بین دیگر ملیت ها و یا
شکلی از آپارتاید را بوجود نیاورده، و آنهارا
عملا به شهروندان در جه دومی تبدیل نکرده باشد.
این سلطه، قبل از هر چیز، خود را از طریق مکانیسم
حاکمیت سیاسی و سلطه آن بر دستگاه سیاسی نشان
میدهد، لیکن در بلند مدت، از طریق ایجاد فاصله جدی
در بین ملیتی که بنام آن سخن میگوید، و دیگر ملیت
ها، عملا سلطه اقتصادی و اجتماعی آن ملیت را
هموار میسازد، حتی اگر بخش غالب آن ملیت، درکی از
این فرایند نداشته و یا از نظر سیاسی، با حاکمیت
همراه نبوده باشد.
نتیجه عملی آن این واقعیت است
که سلطه سیاسی حاکمیتی معین، که در جهت منافع
ملیتی معین و محروم کردن ملیت های دیگر حرکت
میکند، سلطه طبقاتی همان ملیت بر ملت های دیگر را
تامین کرده و ستم ملی را به ستم طبقاتی نیز تبدیل
میکند. از این گفته نبا ید باین استنتاج سریع رسید
که همه ملیتی که بنام آن سخن گفته میشود، به
سرمایه دار، و بقیه ملیت ها به کارگر تبدیل شده
اند. بلکه فر آیندی است که بخش مهمی از ملیت های
غیر حاکم را به حاشیه زندگی اقتصادی و اجتماعی می
راند. چنین فر آیندی، دیر یا زود یک دینامیت
انفجاری را درون ملیت ها تولید میکند.
آنچه که در دنیای سرمایه داری،
بین کشورهای پیشرفته و کشورهای پیرامونی، یا
باصطلاح جهان سوم ایجاد فاصله ای عظیم میکند و
قطب فقر و ثروت بین آندو، و نها یتا سلطه اقتصادی
و سیاسی وتکنوژیک و فرهنگی مرکز بر پیرامون و
پرتاب شدن اکثریت آنان بر حاشیه تمدن را تامین
میکند، سرمایه گذاری و توسعه صنعتی و اقتصادی در
مرکز و خشک کردن منابع توسعه پیرامون با تکیه بر
اهرم های متفاوت مالی، سیاسی، تکنولوژیک و گاهی
نیز توسل مستقیم به قهر برهنه است. فرآیند مشابهی
نیز همین امروز در کشور ما جریان دارد و با یک
خشونت سیاسی مستقیم،علیه ملیت های غیر فارس بکار
برده میشود. این بدان معنی نیست که همه ملیت فارس
بیک سان از این سیاست جمهوری اسلامی بهره میبرند و
یا همه آنان بر این سیاست ها مهر تایید میزنند،
لیکن نمیتوان انکار کرد که در یک توازن عمومی،
معادله را بنفع آنان تغییر میدهد و تعداد حصیر
آباد ها و حلبی آباد هارا در درون ملیت های غیر
حاکم بشکل شتابانی افزایش میدهد و عملا آنهارا به
ذخیره های نیروی کار ارزان برای خود تبدیل میکند.
بهمین جهت نیز ستم ملی در ایران با ستم طبقاتی
منطبق شده است. تحلیل گسترده تر این فرآیند
نیازمند نوشته مستقلی است که خارج موضوع اصلی این
نوشته است.
ایده فدرالیسم، بی آنکه حلال
مشکلی برای همه مشکلات سیاسی و اقتصادی و همه
بیماریهای اجتماعی باشد، تلاشی است برای حل صلح
آمیز نا برابریهای ملی در درون کشور و نزدیک کردن
آنان بهمدیگر در یافتن راه حل هائی مناسب در
تغيير ساختار های سیاسی حکومتی، تعدیل نابرابریهای
اقتصادی در بین ملیتها و ارائه پاسخی دموکراتیک بر
آنها، بی آنکه شیرازه امور کشور از هم گسسته و یا
از هم بپاشد.
توضیح ساده فدرالیسم.
سیستم ها ی
سیاسی در جهان را،در یک شکل از رده بندی،
یعنی در نحوه توزیع قدرت سیاسی در درون کشور،
میتوان به حکومت ها ی متمرکز و غیر متمرکز تقسیم
بندی کرد .
در یک حکو مت متمرکز، حکومت
مرکزی، تنها قدرت تصمیم گیر برای سرتا سر کشور
است که متضمن یک سلسله از نهادهای مرکزی است که
اقتدار سیاسی و حقوقی نها ئی در اختیار آن قرار
دارد.
یک حکومت متمرکز ممکن است از
اشکال متفا وتی از عدم تمرکز را در داخل کشور،
نظیر عدم تمرکز اداری و یا خود مختاری محلی و یا
مناطق فرهنگی خود مختار را بکار گیرد، لیکن همه
آنها در نهایت، بازوهای اداری حکومت مرکزی هستند.[1][1]این
نوع از عدم تمرکز عملا در بسیاری از امپرا توری
ها در تاریخ نیز وجود داشته است و این نوع از عدم
تمرکز را با سیستم فدرال نباید اشتباه گرفت، چرا
که موجودیت این نوع از نهاد ها ی غیرمتمرکز، تابعی
است از اراده حکومت مرکزی که در هر لحظه ای
میتواند از طرف حکومت مرکزی منحل گردیده و یا
تماما بشکل دیگری در آورده شود.
بر خلاف سیستم های متمرکز، یک
سیستم فدرال بعنوان شکلی از حکومت ها ی غیرمتمرکز[2][2]،
بیان نوعی از نظام سیاسی است که در آن قدرت سیا سی
بشکل عمودی، بین حکو مت مرکزی و زیر مجمو عه های
آن تقسیم میشود.
وجه مشخصه
اساسی فدرالیسم را میتوان سیستم سیاسی داوطلبانه
مبتنی بر خود- حکومتی (self-rule
) و حکومت- شراکتی(shared-rule)
تعریف کرد.[3][3]
اصطلاح سیاسی
فدرالیسم، مشتقه ایست از واژه لاتین
foedus
که بمعنی عهد و پیمان و قول وقرار است که در آن
طرفین مساوی، پیمان شراکت تعهد آوری را ما بین خود
منعقد میکنند که بر اساس این تعهد(covenant)،
ضمن حفظ هویت و جامعیت فردی خود، هستی (entity
)
جمعی تر نوینی را، نظیر خانواده، نهاد سیاسی و
غیره، بوجود آورند که بنوبه خود، هویت مستقل و
جامعیت خاص خود را دارد.
مفهوم تعهد همچنین بدین معناست
که طرفین عهد و پیمان، نه فقط بر مفاد قانونی
تعهد خود، بلکه اخلاقا بر روح عهد و پیمان خود نیز
پایبند بمانند. بنابراین، توافق تعهد شده، چیزی
فراتر از قرارداد ساده است، چرا که متضمن تعهد به
رابطه ای پایدار و حتی دائمی در بین طرفین و تعهد
به همکاری برای دستیابی به هدفهای این پیمان و حل
صلح آمیز مناقشات احتمالی است.
از
اینرو، فدرالیسم هم بمعنی یک ساختار و هم روش
حکومتی است که وحدت و یگانگی را بر شالوده تفاهم و
رضایت بر قرار میسازد، در عین حالی که از طریق یک
قانون اساسی فراگیر، این تنوع مولفه های تشکیل
دهنده یگانگی سیاسی را حفظ میکند.[4][4]
بر پایه چنین تعریفی، فدرالیسم،
شکلی از سازمان سیاسی دولت است که بر حاکمیت
دوگانه مرکز و ایا لت ها،و یا بعبارتی دیگر، بر
سطوح متفا وتی از توزیع عمودی قدرت (چه بشکل
جغرافیائی یا استانی، چه بر اساس خطوط ملی-قومی و
یا بر ترکیبی از جغرافیائی و ملی-قومی ) استوار
است که در آن هر یک از دوسطح حاکمیت، حدود و
اختیارات مشخص خود را داشته ودر حوزه های صلاحیت
خود حق اعمال اقتدار مستقل خود را دارند و هیچیک
از آندو حق تعرض به حیطه حقوق و صلاحیت ها ی دیگری
را ندارد.[5][5]
میزان قدرت و
حدود اختیارات قدرت مرکزی و ایالت ها ( زیر مجموعه
ها
sub- units)
ویا نحوه مشارکت زیر مجموعه ها در تصمیم گیریهای
قدرت مرکزی، از کشوری به کشور دیگر ممکن است فرق
کند. از این نظر، از شکل واحدی از فدرالیسم
نمیتوان سخن گفت. لیکن برغم تنوع در اشکال متفاوت
سیستمهای فدرال، همه آنها در یک مضمون کلیدی که
میتوان آنرا عیار سنج تشخیص وجود سیستم فدرال تلقی
کرد، با هم مشترکند و آن عبارتست از: حاکمیت
دوگانه ((dual-
sovereignty
بین
حکومت مرکزی (یا فدرال) و ایالت ها (یا زیر مجموعه
ها
(
.
این
دو سطح یا دو لایه از حاکمیت در یک جغرافیای معین
اگرچه استقلال خاص خود را دارند، در عین حال،
منزوی از هم نیستند، بلکه هردو سطح از حاکمیت،
حقوق متقابلی نیز در یکدیگر دارند. باین تر تیب،
هم ایالت ها یا زیر مجموعه ها، ضمن اینکه در حوزه
معین حاکمیت خود، اعمال قدرت میکنند که از آن تحت
اصطلاح خود حکومتی یا
self-rule
نام
میبریم، در اداره حکومت مرکزی نیز مشارکت میکنند
که به حکومت مشارکتی
یا
shared –rule
معروف است.
میزان و نحوه مشارکت زیر
مجموعه ها در حکومت مرکزی نیز از کشوری به کشور
دیگر فرق میکند. بعنوا ن مثال، در کشوری نظیر
بلژیک، ایالت ها هم در قانون گذاری مرکزی ( از
طریق مجلس سنا و هم در کابینه وزراء با نسبت های
مساوی شرکت میکنند، و این بجز مشارکت عموم
شهروندان از طریق پارلمان در قانونگذاری کشور
است. حال آنکه در آمریکا، ایالت ها یا زیر مجموعه
ها، نقشی در گزینش مستقیم کابینه وزراء ندارند.
در مقابل، این مشارکت زیر مجموعه ها در حکومت
مرکزی، حکومت فدرال نیز در ایالت ها، در تمامی
حکومت ها ی فدراتیو، از حقوق معینی بر خوردار است.
این تقسیم درونی
حاکمیت ((dual
sovereignty
یکی
از شا خص های اساسی نظام های سیاسی فدرال است.
نکته قابل توضیح اینکه، حاکمیت دوگانه را با تفکیک
قدرت (separation
of powers)
نباید اشتباه گرفت. در همه دموکراسی های پارلمانی،
تفکیک قدرت وجود دارد و شرط لازم یک حکومت فدرال
است، لیکن همه حکومت های پارلمانی، ضرورتا فدراتیو
نیستند، بلکه برای تحقق آن نیاز به تقسیم عمودی
قدرت یا حاکمیت دوگانه در درون کشور نیز هست.
معمولا در این
توزیع عمودی قدرت، در چند حوزه کلیدی که خود باز
تابی است از نیاز به اقدام وهم آهنگی مشترک، نظیر
دفاع، سیاست خارجی، حق انتشار اسکناس و سیاست های
کلی مربوط به اقتصاد کشور
, و
کنترل مهاجرت، در حوزه صلاحیت حکومت مرکزی قرار
دارد و بقیه حوزه ها ی مربوط به اداره کشور، به
ایالت ها واگذار میگردد.
باز در این حوزه نیز، شکل واحدی
از نوع و میزان صلاحیت ها در بین حکومت مرکزی
وایالت ها وجود ندارد. مثلا در قانون اساسی
کانادا، حوزه های صلاحیت ایا لت ها، شمرده شده و
ما بقی صلاحیت ها به دولت مرکزی تعلق دارد، حال
آنکه در آمریکا درست بر عکس اینست.یا در سویس، بر
اساس قانون اساسی کشور، دولت فدرال، حق داشتن ارتش
در زمان صلح را ندارد مگر اینکه ایالت ها تایید
کرده باشند. البته مورد سویس در زمینه محدودیت
داشتن ارتش را، کاملا استثنائی باید تلقی کرد و
نمونه دومی از این نظر ندارد.
باید خاطر نشان ساخت که در
تاریخ بشری، حتی از زمان امپراتوریهای بزرگ عهد
باستان، نظیر امپراتوری رم، تا امپراتوریهای عصر
سرمایه داری، که بر نقاط بزرگ ومناطق پرا کنده ای
از جهان حکومت می کردند، همواره در جات متفاوتی از
تفویض اختیارات به مناطق تحت حا کمیت آنها وجود
داشته است، بهمین دلیل نیز اندیشه سیاسی چگونگی
متصل کردن این مناطق پراکنده در جهان، زیر یک چتر
حکومتی، یکی از دغدغه های فکری حکومتگران بوده
است.
گاهی نیز، اتحاد ها ی متفاوتی،
برای مقاصدی معین در تاریخ شکل گرفته است، لیکن
این اتحادها بعداز برآورده شدن هدف اتحاد، نظیر
دفاع متقابل در برابر یک حمله خارجی و برای دوره
ای کوتاه بوده است .میتوان از اتحاد دولت شهرهای
یونان در عصر باستان و یا از اتحاد شهر ها ی ایتا
لیا در قرون وسطی بعنوان نمونه هائی از این اتحاد
ها نام برد.
نخستین اتحاد
های مدرن با خصلتی نسبتا پایدار، نخست در سویس از
قرن 13 ببعد و سپس در هلند (
The
United Provinces)
شکل گرفتند. با اینهمه، اتحاد آنان سست و با
قدرتهای مر کزی ضعیفی بودند. از این نظر، هیچیک از
این اتحاد ها را در تا ریخ و یا هیچیک از
امپراتوریهای بزرگ جهان را که با در جاتی از عدم
تمرکز و تفویض اختیارات به مناطق پراکنده تحت
حکومت آنان همراه بود، نمیتوان در مفهوم امروزی
خود، یک نظام سیاسی فدرال نامید.
مفهوم حاکمیت
دوگانه (dual-
sovereignty
) که رابطه ای دو طرفه و متقاطع در
بین ایالت ها (یا دولت محلی) و دولت مرکزی ( دولت
فدرال) بر قرار می سازد، اختراع بزرگ پدران
بنیانگذار آمریکا بود که چرخشی اسا سی در پی ریزی
یک نظام سیاسی فدرال و با تعاریفی روشن، با تصویب
قانون اساسی آمریکا در 1789، بوجود آورد، که
نخستین نمونه تا ریخی یک نظام سیاسی فدرال در
مفهوم امروزی خود بود.
سیزده ایالتی که بعد از جنگ
استقلال، ایالات کنفدراتیو را بوجود آورده بودند،
پیوند ضعیفی با همدیگر داشتند و فا قد یک قدرت
مرکزی بودند. از این نظر، تشابه زیادی با تحاد های
پیشین در تا ریخ داشتند.
قانون اسا سی 1789، مدل نوینی
از دو لت را پی می ریخت و این ایالت ها را از یک
شکل سیا سی کنفدراتیو، بیک قدرت سیا سی فدراتیو، و
با یک قدرت اجرائی و حکومت مرکزی موثر، مبدل می
ساخت.
در این مدل سیاسی جدید، ایا لت ها
نه تنها اقتدار و حوزه های صلاحیت خود را داشتند،
بلکه در ارگان های مرکزی حاکمیت نیز مشا رکت می
کردند.در مقابل، حکومت فدرال نیز، اضافه برنقش
مرکزی خود، در شاخه های اساسی مشترک برای همه
ایالت ها، در حوزه های معینی نیز، حق اعمال اقتدار
در ایا لت ها را بر عهده می گرفت. بهمین دلیل،
هیچیک از نمونه های پیشین تاریخ، از جمله
کنفدراسیون نیو انگلند در 1643 (The
United Colonies of New England
) را که توسط
امپراتوری بریتانیا، پیش از جنگ استقلال، برای
اداره مستعمرات بوجود آمده بود، نمیتوان سیستم
سیاسی فدرال نامید، هرچند که خود بعنوان الگوئی
برای کنفدراسیون شمال آمریکا در 1774 بکار گرفته
شد.[6][6]
در یک سال پیش از انقلاب
آمریکا مستعمره نشینان آمریکائی، از اختیارات
زیادی برای اداره امور داخلی خود برخوردار بودند
واز طریق مجالس محلی خود، بسیاری از امور مربوط به
خود، نظیر مالیات، تجارت و دادگاه ها را اداره
میکردند.در مواردی نیز اختیارات آنها حتی فراتر از
امور صرفا محلی خود میرفت.[7][7]
در تقسیم
جغرافیائی قدرت سیاسی بین حکومت فدرال که بر سر تا
سر کشور حق اعمال قدرت را دارد، وزیرمجموعه ها،
که هریک منفردا در منطقه محدود ایالت خود اعمال
قدرت میکنند، که مجموعه آنها سرزمین یا جغرافیای
سیاسی دولتی معین را تشکیل میدهند، ممکن است زیر
مجموعه های کوجکتری در درون هر ایالتی نیز بوجود
آید. بعنوان مثال، ایالات متحده آمریکا، مرکب از
یک دولت فدرال یا دولت عمومی آمریکا (
General Government
) و پنجاه
ایالت (
state
) است .لیکن ایالت ها، خود از نود
هزار حکومت های خود مختار، نظیر کانتی ها (county
)،
شهرداریها، و مناطق مدرسه ای (
School districts
(
تشکیل شده اند.
تقسیم بندیهای درون ایالت ها،
اساسا بشکل دولت های متمرکز است تا فدرال، از
اینرو ، ساختار سیاسی دولت آمریکا را باید شبیه
پنجاه دولت متمرکز تلقی کرد که در درون یک دولت
فدرال قرار گرفته اند.
تقسیم جغرافیائی قدرت در بین
دولت فدرال و ایالت ها، اصولا در قانون اساسی
کشور، بصراحت قید میگردد و حیطه اقتدار و میزان
اختیارات دولت فدرال و ایالت ها مشخص میشود .لیکن،
میزان قدرت دولت فدرال و ایالت ها، باز از کشوری
به کشور دیگر فرق میکند و در همه کشور ها ی فدرال،
مثل هم نیستند.
با اینهمه، مختصه دیگری نیز،
کشورهای فدرال را از غیر فدرال متمایز میسازد: در
یک کشور فدرال، هم تمرکز و هم جدا شدن نفی میگردد.[8][8]
بهمین دلیل نیز، گاهی سیستم های فدرال را بمعنی
اتحاد تخریب ناپذیر واحد های تخریب نا پذیر تعریف
می کنند.[9][9]
در دنیای امروز، بطور رسمی بیست
کشور فدرال وجود دارند که قریب به نیمی از جمعیت
جهان را تشکیل میدهند،لیکن هشتاد در صد کشور ها،
بنحوی از مکانیسم های فدرال استفاده میکنند، بی
آنکه بطور رسمی فدرال بوده باشند.بعنوان مثال،
بریتا نیای کبیر، رسما یک کشور فدراتیو نیست، ولی
مناطقی نظیر اسکاتلند ویا ویلز و تا حدی ایرلند
شمالی، مجالس محلی خود را داشته واز اختیارات قابل
ملاحظه ای بر خوردار هستند.
در شکل گیری
حکومت های فدرال، دو فرآیند را میتوان مشخص
کرد:شکل نخست، باهم جمع شدن دولت ها ویا مناطق
سیاسی مستقل(
coming together)،
که هویت تازه ای را چه به صورت فدرال و چه بصورت
کنفدرال، بوجود می آورند.
دوم: تقسیم
عمودی قدرت سیاسی در درون دولت هائی که متمرکز
بوده اند، بشیوه جدید فدرال (holding
together)
.
از نظر تاریخی، شکل اول، یعنی
تجمع مناطق مستقل سیاسی در یک شکل کنفدراتیو و سپس
بصورت فدراتیو، نخستین تجربه های تاریخی بوده اند.
کنفدراسیون سویس، ایالت های متحد در هلند،
کنفدراسیون ایالات شمال آمریکا و نیز اتحادیه
اروپا در شرایط فعلی، نمونه هائی از این تجمع
ایالت ها و مناطق در تشکیل یک سیستم فدراتیو و
کنفدراتیو هستند. از کشورهائی نظیر برزیل، بلژیک،
آرژانتین و هند و عده دیگری از کشورهای دیگر،
میتوان بعنوان نمونه هائی نام برد که از طریق غیر
متمرکز کردن حکومت های متمرکز خود، تقسیم عمودی
قدرت و ایجاد حاکمیت های دوگانه خود- حکومتی و
حکومت- شراکتی، در جهت یک نظام فدرال حرکت کرده
اند که فر آیند احتمالی فدرالیسم در کشور ما،
ضرورتا از الگوی دوم تبعیت خواهد کرد.
یک سیستم فدرال
ممکن است که بر یک پایه متقارن و هم وزن در زیر
مجموعه های خود استوار بوده، که اصطلاحا (
symmetric
federalism
) نامیده میشود ودر آن زیر مجموعه
ها در رابطه با حکومت فدرال از یک خود- حکومتی و
استقلال برابر با دیگر ایالت ها برخوردار هستند،
و یا از زیر مجموعه های نا متقارنی (asymmetric
federalism
) تشکیل شده باشد.
مفهوم فدرالیسم
نا متقارن
بدینمعنی است که در سطح دولت فدرال، زیر مجموعه ها
از در جات متفاوتی از خود- حکومتی و استقلال، چه
بصورت صریح وچه بطور ضمنی بهره مند هستند. بعنوان
مثال، در اسپانیا، به مناطق ناوارا (Navara
) و باسک، قدرت و ضع و مصرف مالیاتی بیش از آنچه
که به مناطق خود مختار داده میشود، تفویض شده است.
و یا، به ایالت های کاتا لونی و گالیسیا، در مورد
فرهنگ وزبان و آموزش، اختیارات ویژه ای داده شده
است. بهمین نحو، در کانادا، ایالت کبک (Quebec
)
برای حفظ و پیشبرد فرهنگ زبان فرانسه، از اختیارات
خاصی بر خوردار است. در آلمان فدرال، سه شهر
برلین، برمن و هامبورگ یا دولت- شهر
Lander
تلقی میشوند، حال آنکه بقیه شهرها تابع سیزده
منطقه
Lander
هستند. یا مثلا در چین به بندر هنگ کنگ، وضعیت
سیاسی و حقوقی ویژهای تفویض شده است.[10][10]
اشکال متقارن فدرالیسم، بمعنی
این نیست که تمام مناطق و ایالت ها باید مثل هم
باشند. بلکه در جه عدم تمرکز در سطح فدرال، در
مورد ایالت و یا منطقه، باین دلیل متقارن تلقی
میشوند که قوانین وقواعد مشابهی در آنها بکار بسته
میشوند حتی اگر جمعیتی بزرگتر ویا منطقه بزر گتر ی
را شامل شوند.[11][11]
تفاوت بین عدم تمرکز و سیستم
فدرال.
هر سیستم
فدرالی ضرورتا بر عدم تمرکز استوار است، لیکن هر
نوع عدم تمرکزی بمعنی سیستم فدرال نیست. وجه
تمایز اساسی بین سیستم فدرال و سیاست عدم تمرکز در
هر شکلی را باید در وجود حا کمیت دوگانه در حکومت
فدراتیو که خود اساسا با عدم تمرکز نیز همراه است،
و فقدان آن در عدم تمرکز اداری و یا حتی در خود
مختاری، جستجو کرد. امروز، اکثر کشور ها، چه
پیشرفته و چه در حال توسعه، اشکال متفاوتی از
سیاست عدم تمرکز را پیش میبرند و هر کدام از آنها
بنا بدلایلی انجام میگیرد. سیاست عدم تمرکز، اگرچه
روش تازه |